Hvar var stríđsglćpadómstóllinn ţá?

ŢĆR verđa ekki oft á vegi okkar sögubćkurnar sem umbylta hefđbundnum skilningi manns á tilteknum atburđum og/eđa tímabilum í mannkynssögunni. Ég gćti taliđ ţćr á fingrum annarrar handar.

Bury My Heart at Wounded Knee eftir Bandaríkjamanninn og bókasafnsfrćđinginn Dee Brown er tvímćlalaust ein ţessara sögubóka og ţó ađ nú séu liđin tćp 40 ár frá útgáfu bókarinnar er hún enn talin međ merkustu sagnfrćđiritum sem gefin hafa veriđ út um sögu og átök frumbyggja Norđur-Ameríku og bandarískra landnema – átök sem ţurrkuđu nćrri út ţá fjölmörgu og ólíku ţjóđflokka sem reikađ höfđu um fjöll og sléttur Norđur-Ameríku í margar aldir, tiltölulega óáreittir.

Ţađ var ef til vill ekki síst vegna aukinnar andstöđu bandarísks almennings viđ stríđshernađinn í Víetnam ađ bókin hlaut jafn sterk viđbrögđ og raun bar vitni. Frásögn Browns var vatn á myllu ţeirra er gagnrýndu ríkisstjórnina fyrir ađ skeyta engu um líf saklausra Víetnama – hvađ ţá bandarískra hermanna – sem fórnađ var á altari heimsvaldastefnunnar.

Jafnvel ţó ađ Dee Brown hafi veriđ sakađur um ađ draga um of taum frumbyggjanna í bókinni hefur enginn (svo ég viti til) hrakiđ ţá hrćđilegu frásögn sem í bókinni er ađ finna og óhćtt er ađ segja ađ međ útgáfu hennar hafi bandarískur almenningur í fyrsta sinn horfst í augu viđ ţá međferđ sem frumbyggjarnir hlutu af hálfu bandarískra landnema sem athöfnuđu sig oftar en ekki í skjóli hernađarmáttar hins „mikla föđur“ í Washington eins og frumbyggjarnir kölluđu forseta Bandaríkjanna.

Big FootŢađ er einfalt mál í dag ađ fella dóm yfir grimmd landnemanna og Bandaríkjahers en á ţessum tíma voru andlegir yfirburđir hvíta mannsins óumdeildir í hugum ţeirra sjálfra. Frumbyggjarnir voru ađ sama skapi villimenn sem helst ţurfti ađ kristna en ađ öđrum kosti útrýma.

En ţađ má heldur ekki líta framhjá tvískinnungi stjórnvalda í Washington sem hvöttu til ţess, ć ofan í ć, ađ friđarsamningar vćru gerđir viđ frumbyggjanna en hikuđu svo ekki viđ ađ brjóta ţá samninga eđa túlka eftir á, međ hagsmuni hvítra ţegna ađ leiđarljósi.

Enginn áhugamađur um sagnfrćđi – sér í lagi bandaríska sögu – má láta ţessa bók framhjá sér fara.

 

Á myndinni má sjá frosiđ lík Big Foot, höfđingja Lokota Siouz-indjánanna. 300 föngum, mönnum, konum og börnum var slátrađ af hermönnum Bandaríkjahers ađ Wounded Knee í Suđur Dakóta 29. desember 1890.


Fljótandi eyjan

„Gluggar herbergjanna á efri hćđinni snúa út á vatniđ sem glćđa herbergin bćđi náttúrulegu ljósi og ferskum andblć en viljirđu spara nokkra dali er einnig hćgt ađ panta fábrotin herbergi á neđri hćđinni. Gistiheimiliđ býđur upp á einhverja fallegustu verönd borgarinnar og ţar er draumi líkast ađ sitja međ drykk í hönd og fylgjast međ undurfögru sólarlaginu speglast á vatninu.“

Svo hljómar lýsing Lonely Planet á gistiheimilinu Fljótandi eyjan (Floating Island) sem er stađsett viđ Boeng Kak-vatniđ í Phnom Penh, höfuđborg Kambódíu. Viđ hjónin stóđumst ađ sjálfsögđu ekki ţessa lýsingu ţegar viđ undirbjuggum ferđina til höfuđborgarinnar og hugsuđum til ţess međ tilhlökkun ađ geta upplifađ austurlenskt sólarlag međ svalandi drykk í hönd. Ég held ég fari ekki ofan í ţađ hversu ólík lífsreynsla okkar af ţessu gistiheimili reyndist ađ lokum en segja má ađ fleira hafi veriđ „fábrotiđ“ en herbergin á neđri hćđinni.

Ţetta er rifjađ upp í ljósi frétta sem bárust utan úr heimi á dögunum ţess efnis ađ Thomas Kohnstamm, 32 ára, frá Seattle í Bandaríkjunum, hefđi skáldađ á annan tug bókarkafla fyrir Lonely Planet-bókaröđina. Kohnstamm skrifađi kafla um Brasilíu, Venesúela og Chile án ţess ţó ađ hafa kynnt sér löndin sérstaklega og ţegar ţađ kom ađ ţví ađ skrifa inngang ađ ferđabók um Kólumbíu ráđfćrđi hann sig viđ kćrustu sína sem var í starfsnámi hjá kólumbíska konsúlnum í San Francisco.

Sama hvađ fólki finnst um ţessi svik Kohnstamms er ekki annađ hćgt en ađ dást ađ óskammfeilninni. Nú ţegar hafa tugir ţúsunda ferđamanna ferđast um Suđur-Ameríku međ bókarkafla Kohnstamms, tekiđ miđ af skrifum hans um vínhéruđ Chile, „favellur“ Rio de Janeiro og ţjóđvegi Kólumbíu. Saklausir ferđamenn voru teymdir um ímyndađan heim Kohnstamms og líkađi kannski bara vel. Ósjálfrátt vakna hugrenningatengsl viđ sögur Jose Luis Borges. Sögur fullar af ímynduđum verum í veröld sem á sér fyrirmynd en ţó ekki. Ţađ mćtti ef til vill lesa ţćr sögur samtímis bókarköflum Lonely Planet og finna sambćrilega heima – spegilmyndir.

Hvađ um ţađ. Kohnstamm var ekki á međal ţeirra höfunda sem ég studdist viđ í Kambódíu en ég hef svo sem enga tryggingu fyrir ţví ađ sá sem skrifađi um gistiheimiliđ Fljótandi eyjuna hafi stigiđ ţar inn fćti. Örugglega ekki. Trúlega hefur höfundurinn setiđ á útikaffihúsi í Prag – međ svalandi drykk í hönd – og ímyndađ sér rauđsprengda sólina speglast á vatnsfleti Boeng Kak. Nafn gistiheimilisins hefur hann svo tekiđ upp úr skáldsögu eftir Borges sem hann var ađ enda viđ ađ lesa.


Andinn yfir efniđ

Sú ómannúđlega mynd sem andstćđingar Vesturlanda rissa upp af okkar heimshluta í baráttu ţeirra gegn vestrćnum gildum er oft nefnd „Occidentalism“ á ensku (Sá sem er "occidental" er í strangt til tekiđ mađur sem kemur frá Vesturlöndum, sbr. ađ mađur sem er frá Austurlöndum er kallađur "oriental") og svo er nefnd bók ţeirra Ian Buruma og Avishai Margalit sem fjallar um sögu and-vestrćnnar hugmyndahreyfingar.

Tilurđ bókarinnar  er ađ sjálfsögđu ţau átök sem nú eiga sér stađ á milli Bandaríkjanna og Evrópu annars vegar og hins íslamska heims hins vegar en öfugt viđ margar bćkur sem fjalla um ţessi átök er ađaláherslan lögđ á rćtur ţeirrar andúđar sem Austurlönd hafa haft á Vesturlöndum og má međ einföldum hćtti rekja aftur til nítjándu aldar og ef til vill enn lengra aftur. 

Í huga flestra Vesturlandabúa er and-vestrćnismi (occidentalism) einskorđađur viđ hinn íslamska hluta Austurlanda en sagan sýnir ađ andúđ austursins á vestrćnum gildum hefur vođalega lítiđ međ íslamska trú ađ gera.

pearl-harborÍ júlí 1942, ađeins sjö mánuđum eftir ađ Japanir lögđu herskipaflota Bandaríkjamanna í rúst í Pearl Harbor, söfnuđust margir af helstu mennta- og vísindamönnum Japans saman á ráđstefnu í Kyoto ţar sem ađeins eitt mál var á dagskrá: Hvernig er hćgt ađ sigrast á nútímanum (e. modern)?

Niđurstađa ţingsins var sú ađ nútíminn kristallađist í óheilbrigđum ađskilnađi ţekkingar sem hefđi splundrađ austurlenskum hugmynda- og trúarheimi og ţar vćri vísindunum ađallega um ađ kenna – en einnig kapítalismanum, ásókn alţýđunnar í nútímatćkni og hugmynda um einstaklingsfrelsi og lýđrćđi. Á öllu ţessu ţyrfti ađ sigrast eđa eins og einn ráđstefnugestanna orđađi ţađ; „Baráttan er á milli japansks blóđs og vestrćnnar skynsemi.“

Ţađ ţarf ekki mikiđ hugmyndaflug til ađ sjá samsvörun á milli ţessarar ráđstefnu í Kyoto um miđja síđustu öld og andúđar íslamista í dag á öllu ţví sem kallast gćti vestrćn siđmenning. En ţó má lesa á milli línanna ađ sjálfur trúarbókstafurinn skiptir ekki meginmáli í ţessu sambandi, heldur kjarni siđmenningarinnar, ţ.e. trú Vesturlanda á ađ efniđ sé andanum yfirsterkari. Og ţađ gengur ţvert á gildi Austurlanda.

Ţrátt fyrir ađ bókin sé um margt vel unnin og frćđandi finnst manni á tíđum ađ skilin sem ţeir skapa á milli austurs og vesturs séu helst til skörp – ţví niđurstađa bókarinnar er í fáum orđum ţessi: Vestrćn siđmenning er af efnislegum toga og sigur hennar felst í efnislegum sigri á austrćnni siđmenningu. Austrćn menning er af andlegum toga og sigur hennar felst í andlegum sigri á vestrćnni siđmenningu.

Af lestri bókarinnar ađ dćma virđist fátt geta brúađ ţađ bil sem skilur ţessa ólíku hugmyndaheima ađ og ţví geta átökin á milli austurs og vesturs einungis ágerst.

Og hvernig ćtli slík átök endi? Sagan segir okkur ađ ţau endi međ kjarnorkusprengingu.


Robbe-Grillet

Mćtti ég ađeins bera í lćkinn;

Marienbad

Sá ţessa mynd á bloggsíđu Egils Helgasonar og ţá rifjađist ţetta allt í einu upp fyrir mér. Takiđ eftir ţví ađ enga skugga leggur frá pýramíđsku limgerđinu, ađeins frá fólkinu sem stendur á hvítri kalksteinamölinni. Sagan segir ađ Alain Resnais leikstjóri myndarinnar hafi myndađ skuggana međ ţví ađ dreifa svartri möl á ţá hvítu. Út kemur ţetta flotta skot í annars drepleiđinlegri mynd.

Annars mćli ég eindregiđ međ sjálfsćvisögu Alain Robbe-Grillet sem kallast í enskri ţýđingu Ghosts in the Mirror. Öđruvísi ćvisaga sem veitir manni mjög skemmtilega innsýn í tilurđ "nýju skáldsögunnar" og svo náttúrlega í manninn sjálfan sem var ţegar á botninn er hvolft, ósköp venjulegur mađur. Skelfilega venjulegur meira ađ segja. 


STEF sér ljósiđ

Í framhaldi af síđustu bloggfćrslu er rétt ađ benda á ađ stjórn STEFs ákvađ á stjórnarfundi í síđustu viku ađ leggja ţađ til viđ ljósvakamiđla ađ ţeir hefđu samráđ viđ tónskáld og eigendur flutningsréttar áđur en tónverk ţeirra vćru notuđ í dagskrárauglýsingum.

Ţađ er gott til ţess ađ vita ađ stjórn STEFs er međ lífi.

Hitt ber ţó ađ halda til haga ađ stjórnin mun ekki fara fram á ađ samningurinn verđi endurskođađur, heldur ađeins ađ svokölluđum vinnureglum verđi breytt. Mér er ţađ áhyggjuefni ađ samningurinn sé á svo breiđum, og frjálsum grundvelli ađ töluverđ breyting á réttindum tónskálda kalli ekki á slíkt. 

Hvađ ef ljósvakamiđill ákveđur einfaldlega ađ fara ekki ađ tilmćlum STEFs?


Er enn setiđ ađ sumbli?

Um miđja 19. öld sátu nokkur frönsk tónskáld ađ sumbli á veitingastađ í Parísarborg. Ţegar kom ađ ţví ađ gera upp í lok kvölds varđ tónskáldunum ljóst ađ ţeir áttu ekki fyrir reikningnum sem var orđinn allhár. Datt ţá einu tónskáldanna ţađ snjallrćđi í hug ađ í raun vćri ekki ţörf á ađ greiđa fyrir veitingarnar ţví ađ nokkur af tónverkum ţeirra er ţar höfđu drukkiđ, höfđu veriđ leikin á stađnum um kvöldiđ og ţar af leiđandi ćttu ţeir kröfu á greiđslu sem ekki vćri lćgri en skuld ţeirra viđ veitingastađinn. Máliđ endađi fyrir dómara sem ađ lokum dćmdi tónskáldunum í vil á grundvelli höfundalaga sem sett höfđu veriđ í Frakklandi um hálfri öld áđur, en hafđi ađ mestu veriđ dauđur bókstafur fram ađ ţessu.

Ţessi einstaki viđburđur ţykir marka tímamót í höfundarréttarbaráttu tónskálda ţví í kjölfariđ fór af stađ bylgja í Evrópu sem endađi međ stofnun höfundarréttarsamtaka tónskálda í flestum Evrópulandanna. Hér náđi bylgjan ekki ströndum fyrr en 100 árum síđar. Án ţess ađ ég ćtli hér ađ rekja sögu STEFs í smáatriđum er ljóst ađ mikill styr hefur stađiđ um sambandiđ frá stofnun ţess áriđ 1948. Fram ađ ţví hafđi fólk litiđ á tónlist sem almenningseign og ţađ vćri merki um mikilmennskubrjálćđi og í sumum tilvikum grćđgi ađ tónsmiđir krefđust greiđslna fyrir flutning á höfundarverkum sínum. Mikiđ vatn hefur runniđ til sjávar á síđustu 60 árum ţó ađ margt sé enn óunniđ í ţeim málum, svo sem mismunun á vćgi tiltekinna tegunda tónverka. En ţađ er önnur saga.

Í Morgunblađinu á sunnudag (20.janúar) kom fram í viđtali viđ Kára Sturluson umbođsmann, ađ tónskáld sem hann er í forsvari fyrir eru ósátt viđ samning sem STEF hefur gert viđ ljósvakamiđla og gerir miđlunum kleift ađ nota höfundarverk ţeirra í dagskrárauglýsingum ađ tónskáldunum forspurđum. Vill Kári meina ađ bćđi siđferđisleg og fjárhagsleg rök mćli gegn slíkum samningi. Kári hefur ađ mínu mati nokkuđ til síns máls. Í nútíma markađssamfélagi eru tengsl milli vörumerkja orđin ć mikilvćgari og ţađ getur haft mikil áhrif á vinsćldir og markađssetningu tónverka ađ rétt sé haldiđ á vörumerkjastjórnun (brand management) ţeirra. Í ţessu sambandi getur ţađ veriđ tónskáldi til vansa ađ tónverk ţess sé tengt vörumerki – í ţessu tilviki dagskrárliđ – sem er ţví (eđa markhópi ţess) ekki ađ skapi. Ţetta kallar Kári á mannamáli, siđferđileg rök.

Ţađ sem Kári kallar fjárhagsleg rök eru ţessari vörumerkjastjórnun einnig tengd. Fyrirtćki gćti haft augastađ á ađ tengja sig ákveđnu tónskáldi sem nýtur vinsćlda og fyrir leyfi til ţess ađ nota tónverk tónskáldsins í sjónvarpsauglýsingu er fyrirtćkiđ tilbúiđ til ađ reiđa af hendi töluverđar fjárhćđir. En hvađa áhrif ćtli ţađ hafi á áhuga fyrirtćkisins ţegar Sjónvarpiđ byrjar stuttu áđur ađ nota sama tónverk í dagskrárauglýsingu fyrir Kastljósiđ? Svariđ er augljóst og ţćr fjárhćđir sem tónskáldiđ fćri á mis viđ yrđu töluverđar. Međ öđrum orđum, markađsvirđi tónverksins hefur rýrnađ og samningur STEFs hlýtur ađ vera orsök ţeirrar rýrnunar. Hver er til dćmis skađabótaréttur tónskáldsins í ţessu sambandi? Gćti einhver spurt sig.

Eftir ţví sem nćst verđur komist felur umrćddur samningur í sér ađ ljósvakamiđlum er heimilt ađ flytja hvađa tónlist sem er, innlenda sem erlenda, ţ.á.m. í kynningum á einstökum sjónvarpsţáttum. Fyrir ţessa heimild greiđir ljósvakamiđill STEFi umsamda fjárhćđ á ári hverju og samtökin úthluta svo höfundaréttargreiđslum til hlutađeigandi höfunda. Eiríkur Tómasson, framkvćmdastjóri STEFs, telur ţennan samning góđan en augljóst er ađ ţví eru ekki allir félagsmenn í STEFi sammála. Hvert er hins vegar svar Eiríks Tómassonar viđ gagnrýninni. Jú, hann réttir ljósvakamiđlunum kurteislega vopnin og segir ađ ef STEF fari ađ rugga bátnum sé ţađ ljósvakamiđlunum í lófa lagt ađ krefjast ţess ađ ţeir greiddu minna til STEFs!

Ég hefđi nú getađ bent framkvćmdastjóranum á skynsamlegri viđbrögđ viđ óánćgjuröddum skjólstćđinga sinna. Og ţá er ég ekki byrjađur ađ rćđa samningatćkni framkvćmdastjórans sem getur varla talist hans sterka hliđ í ljósi ummćlanna.

Markađsherferđir ljósvakamiđla eru ađrar og umfangsmeiri nú en ţćr voru áriđ 1987 ţegar STEF gerđi samning sinn viđ Ríkisútvarpiđ. Liggur ţađ ekki í augum uppi? Og er ţá ekki eđlilegt ađ hagsmunir tónskálda og eigenda flutningsréttir séu endurskođađir međ ţessar breytingar í huga? Öll svör um ađ slíkt sé erfitt, of flókiđ eđa ţar fram eftir götunum eru ótćk. Ţađ ćttu ţeir sem standa vörđ um hagsmuni félagsmanna STEFs ađ vita. Eđa ţurfa íslensk tónskáld enn ađ bíđa ţess ađ slompađir kollegar ţeirra í Parísarborg ryđji veginn?


Best af öllu

Vek athygli á kosningu á bestu íslensku plötu allra tíma, sem nú fer fram á forsíđu mbl.is (vinstra megin).

Ţetta var nokkuđ vandasamt verk en mér tókst ađ lokum ađ sćttast viđ eigin smekk og kjósa ţćr fimm sem mér ţykir bera af.

Ef menn finna ekki sína plötu á listanum er einnig hćgt ađ skrifa inn ţćr plötur sem manni finnst vanta.

Niđurstöđurnar verđa svo birtar 9. nóv á Degi íslenskrar tónlistar. 


Ofbeldisfullir rithöfundar

Gabriel Garcia MarquesFann hérna mynd af Gabriel Garcia Marques međ glóđaraugađ frćga sem hann fékk frá Llosa áriđ 1976. (Af hverju hann brosir, veit ég ekki).

Llosa á ađ hafa kýlt hann í kvikmyndahúsi eftir frumsýning á kvikmynd um argentínsku knattspyrnumennina sem brotlentu í Andesfjöllunum og tóku upp mannát til ađ halda sér á lífi.

Ástćđan mun hafa veriđ sú ađ Marques gerđi sér dćlt viđ eiginkonu Llosa stuttu eftir ađ upp úr slitnađi í hjónabandi ţeirra. Svoleiđis gera menn ekki!

Fyrir voru ţeir Llosa og Marques miklir vinir og til marks um ţađ hafđi Llosa skrifađ lćrđa ritgerđa (eiginlega bók) um Marques ţar sem ritsnilli hans er lofsömuđ. En eftir kjaftshöggiđ var ekki aftur snúiđ og ţeir talast víst ekki saman enn ţann dag í dag. Ţar fyrir utan hefur Llosa tekiđ fyrir endurútgáfu á ritgerđinni sem hann skrifađi um vin sinn og eftir ţví sem ég best veit er hún ófáanleg í dag.

Eins og kom fram í skemmtilegri grein í New York Times fyrr á ţessu ári, er ţessi hnefabardagi á milli Llosa og Marquesar talinn á međal ţeirra frćgustu sem átt hafa sér stađ á milli rithöfunda og iđulega rifjađur upp međ slagsmálum Vladimirs Nabokov og Edmunds Wilson og rifrildi einu á milli Norman Mailer og Gore Vidal sem endađi međ ţví ađ Mailer kýldi Vidal í gólfiđ. Ţá eiga ţessi fleygu orđ ađ hafa hrotiđ af blóđugum vörum Vidals: "Words fail Norman Mailer yet again."

 

 


Llosa hittir aftur í mark

Mario Vargas Llosa SAMKVĆMT Gegni (samskrá íslenskra bókasafna) hefur ađeins ein skáldsaga eftir perúska rithöfundinn Mario Vargas Llosa veriđ ţýdd á íslensku. Ţađ hlýtur ađ ţykja undarlegt í ljósi ţess ađ Llosa hefur um langt skeiđ veriđ höfuđskáld Perú og skipar sér nú á bekk međ Marques, Borges, Rivera og Paz sem einn merkasti rithöfundur Rómönsku-Ameríku.

En ţó nafn Llosa hljómi kunnuglega í eyrum margra sem fylgjast međ bókmenntum (ţá líklega í samhengi viđ glóđaraugu sem Llosa veitti Gabriel Garcia Marques um áriđ) eru ţeir eflaust fćrri hér á landi sem hafa lesiđ í einni af 16 skáldsögum rithöfundarins sem einnig ţykir afar flinkur ritgerđasmiđur, blađamađur og listgagnrýnandi.

Í bókinni Making Waves sem kom út áriđ 1996 er ađ finna safn greina, fyrirlestra og ritgerđa sem Llosa hefur skrifađ á sínum ferli og veitir bókin nokkuđ góđa sýn inn í ţau margvíslegu málefni sem Llosa hefur tekiđ á í skáldverkum sínum. Sem dćmi má nefna innblásna lýsingu á knattleikni Maradona sem Llosa fylgdist međ af ađdáun á HM á Spáni áriđ 1982, grein um óumflýjanlega spillingu kúbversku byltingarinnar, frásögn af heimsókn til spćnska kvikmyndagerđarmannsins og súrrealistans Luis Bunuel, greiningu á bandarísku samfélagi međ tilliti til John Wayne Bobbitt málsins og hrikalega frásögn af morđi á sjö perúskum blađamönnum sem voru teknir í misgripum fyrir liđsmenn Sendero Luminoso – herskárra samtaka maóista sem héldu stórum hluta Perú í skelfingargreipum í rúman áratug, undir lok síđustu aldar.

Fyrir áhugmenn um bókmenntir er ţó fróđlegast ađ lesa greiningu Llosa á nokkrum helstu rithöfundum vestrćnna bókmennta sem hann varpar oftar en ekki nýju ljósi á. Eina grein frá 1988 er til ađ mynda ađ finna um nýjasta Nóbelsverđlaunahafann Doris Lessing og skáldverkiđ The Golden Notebook sem Llosa segir ađ svipi nokkuđ til skáldsögu Simone de Beauvoir Les Mandarins en sé ţó mun betur skrifuđ og djúpviturri í skilningi sínum á árunum eftir síđari heimsstyrjöld. Í annarri ritgerđ tekst Llosa á viđ smásagnasafn James Joyce, Dubliners og fullyrđir ţvert á hefđbundna skođun manna ađ "The Dead" sé ekki besta saga bókarinnar. Á öđrum stađ finnur hann hliđstćđu á milli samfélags perúskra frumbyggja og samfélags Yoknapatawpha-sýslu í skáldverkum Williams Faulkner og enn annars stađar er ađ finna stórskemmtileg bréf til rithöfundanna Salmans Rushdie og Gunthers Grass.

Alls 46 greinar og ritgerđir á hátt í 400 blađsíđum sem synd vćri ađ fara á mis viđ ţrátt fyrir lítinn áhuga íslenskra ţýđenda á höfundinum.


Ţađ hlaut ađ koma ađ ţví

Sá rétt í ţessu á mbl.is ađ til stćđi ađ rétta yfir háttsettum leiđtoga Rauđu khmeranna.

Skrifađi ţessa grein á sínum tíma um bókina Stay Alive My Son eftir kambódíska verkfrćđinginn Pin Yathai, sem ég mćli eindregiđ međ ađ allir lesi sem hafa áhuga á ógnarstjórn Pol Pots - ef áhugi er ţá rétta orđiđ í ţessu sambandi.


Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband